Samenwerkende gemeenten zijn beter voor iedereen, mits...

“Schijndel flirt met Gestel en Rooi” kopte het Brabants Dagblad op vrijdag 8 juli. De Schijndelse gemeenteraad besloot de avond ervoor dat een intensievere samenwerking met de buurgemeenten moet worden onderzocht. Prima. Samenwerken levert meer kwaliteit op tegen minder kosten. Kijk bijvoorbeeld naar de goed draaiende intergemeentelijke sociale dienst Optimisd.

Onontwarbare kluwen

Gemeenten hebben voor 1000-en-1-ding een ander samenwerkingsverband. Van de veiligheidsregio met de ramphulpverlening en de regionale brandweer tot aan het SW-bedrijf, de muziekschool, de leerplichtambtenaren en het gezamenlijk gebruik van milieustations. Dit is in de meeste gemeenten een onoverzichtelijke kluwen die alleen voor het college van B&W en de ambtenaren te overzien is.

Extra taken

De burger en de gemeenteraad staan op afstand. Het mag wel wat helderder worden georganiseerd, zeker nu de gemeenten er grote taken bij krijgen zoals de jeugdzorg, de begeleiding en dagopvang (zorg vanuit de AWBZ) en de arbeidsintegratie van jonggehandicapten (Wajong). Een inniger samenwerking met buurgemeenten, waarbij je kennis bundelt en schaalvoordelen benut, is dan een serieuze optie.

Al gestart

Sint-Michielsgestel, Sint-Oedenrode en Haaren zijn al met het samenwerkingsverband PLE1N gestart. De belastingafdeling die voor alle drie de gemeenten werkt wordt in Rooi gehuisvest, de gemeenschappelijke ICT-unit in Gestel en mogelijk komt personeelszaken in Haaren. Schijndel is eerder afgehaakt, maar wil nu weer samenwerken. Ook Vught, onder leiding van D66-wethouder Wilbert Seuren, kijkt waar meer samenwerking mogelijk is. Alleen in Boxtel is het nog muisstil.

Mitsen en maren

Er zitten wel wat mitsen en maren aan samenwerking. Het is goed om samenwerkingspartners te kiezen die gelijkwaardig zijn. Schijndel, Gestel en Rooi zijn alledrie middelgrote, landelijke gemeenten. Dat zou passen. Dat geldt ook voor Boxtel, Vught en Haaren.

Niet alles wat een gemeente doet, leent zich voor schaalvergroting. Een aantal zaken moet je dicht bij de burger organiseren. Denk aan het wijkbeheer en denk aan het ondersteunen van de sociale verbanden, van verenigingen tot vrijwilligers en familiezorg. Een aantal werkprocessen achter dat wijkgericht werken kan wél in groter verband worden georganiseerd.

Democratisch tekort

Een andere “maar” betreft de democratische controle. De ervaring leert dat hoe groter een samenwerkingsverband, des te kleiner de invloed van afzonderlijke gemeenteraden is. Ook is er een sterke tendens naar gemeenschappelijk beleid. Een voorbeeld: iedere gemeente mag zijn eigen armoedebeleid voeren. De vier gemeenten in de intergemeentelijke sociale dienst Optimisd (o.a. Schijndel en Sint-Michielsgestel) voeren hetzelfde beleid, want dat is uiteindelijk handiger.

H-woord

Een inniger samenwerking is dus prima, mits de burger en de gemeenteraad maar enig zicht en controle houden op die samenwerking. Bijvoorbeeld door als gemeenteraden een keer per jaar gezamenlijk te vergaderen over het beleid en de resultaten van zo'n permanent samenwerkingsverband.

En als ooit de samenwerking zo innig zou worden dat de drie gemeenten bestuurlijk en ambtelijk in elkaar vervlecht raken, dan zou het “H-woord” kunnen vallen. Niet “Hypotheekrenteaftrek”, maar “Herindeling”. Over het algemeen zijn dat in CDA-kringen twee taboewoorden, dus het verbaasde ons hogelijk dat de Schijndelse CDA-fractie over herindeling begon.

Sluitstuk

Herindeling is het eventuele sluitstuk van een inniger samenwerking in de regio. Niet de openingszet. Het is wel verheugend dat de politiek in Schijndel inniger samenwerking wil verkennen. Op de korte termijn is dat de beste manier om als gemeente zelfstandig te blijven.

Alexander van den Dungen, raadslid

fractie@d66gestel

Deel via: